مقدمه: دوران تحصیل در آموزشگاه سالهای مهم شخصیت ساز کودکان ونوجوانان است. بدبینی وخوش بینی نسبت به زندگی وهستی،پشتکار وتن آسایی،علاقه مندی وبی علاقه گی،اعتماد بنفس وبی اعتمادی نسبت به خود وحتی سلامتی وعدم سلامتی روان به مقدار زیادی ناشی ازتجارب موفق ونا موفق دانش آموزان دردوران تحصیل وواکنشهای معلمان ووالدین نسبت به آنان است.
کم آموزی وافت(شکست تحصیلی):
الف:عقب ماندگی ناشی ازمسائل هوشی روانی
۱- پائین بودن سطح هوش فرد
۲- کمی استعداد
۳- احساس ضعف
۴- ترس واضطراب
۵- منشاءشدید عصبی
۶- انگیزه پائین
ب: عوامل خانوادگی ومحیطی
۱- وضع نابسامان خانواده
۲- وضعیت اقتصادی خانواده
۳- دید منفی خانواده نسبت به تحصیل ومدرسه
۴- کمبود یاافراط محبت
۵- احساس تبعیض
۶- کثرت انتقال اولیاء
۷- وضع مسکن ومحله
۸- معاشرت نامناسب
۹- گروه همسالان
۱۰- کمک دانش آموز به خانواده از نظر مالی
ج: عوامل فرهنگی وآموزشی
۱- پائین بودن سطح فرهنگ
۲- کثرت تعداد دانش آموزان کلاس
۳- ضعف در روش مطالعه
۴- روش تدریس معلم
۵- نحوه ارزشیابی دروس
۶- فضای مدرسه وکلاس
۷- رفتار معلم واولیای مدرسه
۸- عدم ارتباط مناسب بین اولیای دانش آموزان ومربیان
چه باید کرد؟
مواردی که دربالا ذکر شد هرکدام به نحوی در افت وپیشرفت تحصیلی دانش آموزان موءثرند که دست اندرکاران امر تعلیم وتربیت باید به آنها توجه نماید.علاوه بر این یکی از عوامل مهم وموءثر در پیشرفت تحصیلی داشتن انگیزه قوی ونیرومند است وانگیزه یک مسئله فردی نیست بلکه این پدیده دارای بعد اجتماعی نیز هست محیط،اطرافیان،والدین ،معلم وسایر افراد وگروههایی که دانش آموز با آنها به نحوی برخورد دارد درایجاد،پرورش وتحکیم انگیزه های تحصیلی وی موءثر ند.
خانواده: صرف نطر ازشرایط مختلفی که ازلحاظ آموزشی،اقتصادی وفرهنگی درخانواده هاوجود دارد،نکتهء مهمی که باید به آن اشاره شود هم خوانی بین انتظارات والدین وتوانائیهایی است که در فرزند خود سراغ دارند.والدین اگر خواهان این هستند که فرزندی سالم ومتعادل برای جامعه تربیت نمایند باید به توانائیهای مختلف وی توجه نموده وبراساس آن .انگیزه های متناسب درآن ایجاد کنند ودراین رابطه داشتن ارتباط مستمر با اولیای مدرسه وشرکت درجلساتی که به همین منظور درمدارس تشکیل می شود می تواند بسیار مفید وسازنده باشد.
مدرسه: مدرسه بعد از خانواده دومین نهادی است که بسیاری ازرفتارهای دانش آموزان در آنجا شکل می گیرد ونهاد مدرسه فرآیندی است که درآن تجارب آموزشی،نگرشها وموفقیتهایاشکستها جامهء عمل به خود می پوشد. شرایط آموزشی در مدرسه وتوجه به توانائیهای مختلف دانش آموزان در امر آموزش،رفتار مدیر ومعلمان ونحوه یادگیری وآموزشی وارزشیابی وفضای کلاس ومدرسه همه به عنوان عواملی هستند که می توانند درپیشرفت تحصیلی دانش آموزان نقش داشته باشند هم چنین محتوای مواد آموزشی وتدریس آن درمناطق شهرها وروستاها با توجه به نیازوتوانائی دانش آموزان نیز تأ ثیر بسزایی درپیشرفت یا افت دارد. دانش آموزان ممکن است رفتار وحرکات ویا طرز فکر وبینش معلم را به عنوان الگوی آرمانی برای خود انتخاب نمایند در این صورت شدیداٌ تحت تأ ثیر وی قرار خواهند گرفت. از آنجا كه رفتار و شخصيت معلم را هم بايد در چارچوب فضاي زندگي وي در نظر گرفت به همين جهت تاثير معلم روي دانش اموزان در رابطه با عوامل محيطي و اجتماعي قرار مي گيرد . معلمي كه نتواند در جامعه پايگاه اجتماعي مناسبي را بدست آورد و گرفتار انواع مشكلات زندگي باشد نخواهد توانست در ايفاي رسالت واقعي خود موفق شود و چه بسا كه رفتار چنين معلمي موجبات ياس و نااميدي و دلسردي را در دانش آموزان ايجاد كند .
رسانه هاي گروهي : وسايل ارتباط جمعي اعم راديو٬ تلوزيون ٬ سينما٬ روزنامه ها و ديگر نشريات از منابعي هستند كه مي تواند در ايجاد انگيزه هاي تحصيلي دانش آموزان نقش داشته باشند پيامهاي كه دانش آموزان از طريق اين رسانه ها در يافت مي كند در طرز فكر ٬ رفتار و حركات او موثر خواهد بود اين رسانه ها مي توانند با آگاه ساختن دانش آموزان از نيازهاي جامعه ٬ انگيزه هاي متناسبي را در آنها بوجود آورند .اجراي برنامه هاي مختلف آموزشي ٬ بالا بردن سطح اطلاعات و آگاهي دانش آموزان از طريق نمايش فيلمهاي آموزشي مي تواند در اين راستا موثر باشد .در پايان مي توان گفت كه پيشرفت يا افت تحصيلي دانش آموزان علاوه بر خود آنها تحت تاثير افراد و نهادهايي كه هاله وار او را در بر گرفته اند نيز صورت مي گيرد . معلم ٬ مدرسه ٬ خانواده٬ دوستان٬ گروه همسالان هر كدام نقشي را در اين مورد ايفا مي كنند يعني آموزش و پرورش با همكاري خانواده و ديگر نهادها و با يك برنامه ريزي همه جانبه و صحيح بايد در پي حل اين مشكل كه نهايتاْ تاثير آن به جامعه بر مي گردد باشند .
